Gebruiksbesluit moet veiligheid verhogen

• Auteur: Bert Wardenburg
• do 13 november 2008, 16:36 uur

Met ingang van 1 november is het Besluit brandveilig gebruik bouwwerken van kracht. Het beoogde resultaat: meer brandveiligheid en minder regels voor minder geld.

Een gebouw is pas brandveilig als het ook brandveilig wordt gebruikt. Tientallen jaren geleden werd daarom de Gebruiksvergunning ingevoerd. Het bleek een systeem met haken en ogen, dat vaak achter de feiten aanliep. Niet in de laatste plaats omdat veel gebruikers zich niet verantwoordelijk voelden, terwijl gemeenten vaak andere prioriteiten stelden. Na de ramp in 2001 bij ´t Hemeltje in Volendam kwam dat schrijnend naar voren.Zo bleek uit een onderzoek in 2002 door de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (IOVV) dat zeventig procent van de gebouwen die hiervoor in aanmerking kwamen, niet beschikten over een geldige Gebruiksvergunning.Een geweldige inhaalslag was het vervolg. Ook werd nagedacht over een andere aanpak, waarbij ook het verminderen van de regeldruk is betrokken. Zo ontstond het Besluit brandveilig gebruik bouwwerken, kortweg Gebruiksbesluit, dat met ingang van 1 november van kracht wordt.

Ook volgens het Gebruiksbesluit is het belangrijk dat gebouwen brandveilig worden gebruikt. Vooral als er grotere aantallen mensen aanwezig zijn. Wat dat betreft verandert er eigenlijk niets. Wat wel nieuw is, is dat het vaak niet meer nodig is om een Gebruiksvergunning voor panden waarvan meer dan vijftig personen gebruikmaken. Een gebruiksmelding aan de gemeente volstaat veelal. Wel geldt voor panden waar kwetsbare groepen worden opgevangen een uitzondering. In bijvoorbeeld de zorgsector, gevangenissen en kinderopvang blijft een gebruiksvergunning verplicht. Volgens de huidige inzichten betekent het dat voor tachtig procent van de gebouwen die onder het Gebruiksbesluit vallen, geen Gebruiksvergunning meer nodig is. En daarvoor hoeven dus ook geen leges meer te worden betaald. Dat levert een besparing op voor de gebruikers van de meldingsplichtige gebouwen, maar het ontslaat ze niet van de plicht om ervoor te zorgen dat de gebouwen brandveilig zijn en blijven. De eisen die het Gebruiksbesluit hanteert, zijn grotendeels overgenomen uit de Modelbouwverordening van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), waarop de meeste gemeenten hun gemeentelijke Bouwverordening baseren. En in dat opzicht zijn er dus weinig veranderingen, omdat al jaren met deze eisen wordt gewerkt. Voor de gemeenten is het echter niet meer mogelijk om zelf afwijkende eisen te hanteren. Het eisenpakket is dus voortaan voor alle gemeenten gelijk, al is het nooit uit te sluiten dat er plaatselijke interpretatieverschillen optreden.

GebruiksmeldingDe meldingplichtige gebruikers van gebouwen worden geacht om zelf met het eisenpakket aan de gang te gaan. Na het versturen van de gebruiksmelding, is het mogelijk dat de brandweer een controle uitvoert, maar dat hoeft niet. Dat hangt sterk af van de prioriteiten die individuele gemeenten hanteren. Het is namelijk de bedoeling dat elke gemeente een eigen afweging maakt op basis van het aantal risicovolle objecten en de beschikbare menskracht en/of het beschikbare budget voor het uitvoeren van brandveiligheidscontroles. En dan kan het gebeuren dat er in een gemeente bijvoorbeeld veel zorginstellingen zijn, die alle aandacht opeisen. Dan blijft er weinig tijd over om bijvoorbeeld horecabedrijven te controleren. Toch legt het Gebruiksbesluit de verantwoordelijkheid voor de brandveiligheid primair bij de gebruikers zelf en dat is precies waar deze volgens VROM behoort te liggen.Overigens is het uitdrukkelijk de bedoeling dat de brandweer handhaaft. Dat wil zeggen: regelmatig steekproefsgewijze controles uitvoert. Een gebruiker loopt daardoor altijd Wet- & Regelgeving de kans om aangesproken te worden op tekortkomingen. De gemeente heeft daarbij de mogelijkheid om sancties op te leggen. Alle betrokkenen moeten wennen aan het nieuwe Gebruiksbesluit. Zowel de gebruikers van gebouwen als de functionarissen die zich bij de gemeenten met brandveiligheid bezighouden, hebben daarvoor tijd nodig en de verwachting is dat ze behoefte hebben aan hulpmiddelen en ondersteuning. Gebruikers kunnen wat dat betreft een adviseur inschakelen. Zowel adviseurs als bouw- en installatiebedrijven kunnen er aan bijdragen dat gebouwen in opzet brandveilig zijn en door vakkundig onderhoud ook brandveilig blijven. Nieuw is dat het Gebruiksbesluit verlangt dat het uitgevoerde onderhoud wordt aangetekend in een logboek. Zo is achteraf na te gaan hoe het onderhoud is verlopen.

Het Landelijke Netwerk Brandpreventie (LNB) van de Nederlandse Vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding (NVBR) heeft enige tijd geleden een stuurgroep ingesteld voor de implementatie van het Gebruiksbesluit bij de gemeenten. Charles Meijer van de Brandweer Breda en voorzitter van het cluster Gebruik van het LNB geeft aan dat de stuurgroep inmiddels het projectplan Programma Implementatie Gebruiksbesluit heeft ontwikkeld. Voor de uitvoering is een beroep gedaan op Erik van den Oord van Adviesbureau Van Dijke. Hij houdt zich bezig met het informeren van alle betrokkenen bij de gemeenten, het organiseren van scholing en het verstrekken van hulpmiddelen.